Skip to content

VİTRİN

OCAK 2019 SAYI: 128

KALE HAVACILIK ZORU BAŞARDI: TÜRKİYE’NİN İLK YERLİ MİLLİ TURBOJET MOTORU

KALE GRUBUNUN YÜZDE 100 TÜRK SERMAYELİ ŞİRKETİ KALE HAVACILIK, 2012’DE ÇIKTIĞI YOLDA ÖNEMLİ BİR EŞİĞİ GERİDE BIRAKTI VE SOM SEYİR FÜZE SİSTEMLERİNDE KULLANILACAK TÜRKİYE’NİN İLK YERLİ MİLLİ TURBOJET MOTORU ÜRETİMİNDE SON AŞAMAYA GELDİ: GEÇTİĞİMİZ 25 ARALIK’TA, 001 SERİ NUMARALI İLK TURBOJET MOTORU, SİSTEM SEVİYESİ KABUL TESTLERİ KAPSAMINDA ÇEVRESEL TESTLERE TABİ TUTULMAK ÜZERE TÜBİTAK SAGE’YE TESLİM EDİLDİ.

Kale Grubunun son yıllardaki savunma ve havacılık yatırımları meyvelerini vermeye devam ediyor. 1989’da Stinger füzelerinin parçalarının üretimiyle savunma ve havacılık sanayisine giren Kale Grubu, dünyanın en gelişmiş savaş uçağı olarak gösterilen F-35’lerin çok kritik motor parçalarının üretimi için 2014’te ABD’li Pratt and Whitney ortaklığıyla İzmir’de bir fabrika açmış, Kale Kalıp-Baykar ortaklığında ise Türkiye’nin gözlem amaçlı taktik insansız hava araçlarını üretmeye başlamıştı. Kale Grubunun yüzde 100 Türk sermayeli Kale Havacılık isimli şirketi ise Savunma Sanayii Başkanlığının Turbo Jet Motor Geliştirme Projesini 2012’de üstlenmiş ve Türkiye’nin ilk yerli milli turbojet motorunu üretmek hedefiyle çalışmaya başlamıştı. Yerli seyir füzesi SOM’larda (Stand-off missile-menzil dışı mühimmat) kullanılacak yerli milli turbojet motorunun prototipleri geçtiğimiz yıl tamamlanırken, yoğun bir test sürecine de girilmişti. Türkiye’nin ilk yerli milli turbojet motoru, nihayet geçtiğimiz 25 Aralık’ta, 001 seri numarasıyla, sistem seviyesi kabul testleri kapsamında çevresel testlere tabi tutulmak üzere TÜBİTAK Savunma Sanayii Araştırma ve Geliştirme Enstitüsü’ne (SAGE) teslim edildi.

EN ÖNEMLİ KAZANIM ELDE EDİLEN BİLGİ

Kale Havacılık tarafından yüzde 100 yerli olanaklar kullanılarak tasarlanıp, geliştirilen turbojet motorları, güdümlü füzelerin sevk sistemi olarak kullanılacak. Bununla birlikte, füzelere ve uçaklara yüksek güvenilirlik ve verim sağlayan turbojet motorlarında elde edilen deneyim ve bilgi birikimi, gelecekte milli olarak geliştirilmesi planlanan daha büyük motor projeleri için de önemli bir mühendislik bazı oluşturuyor.

Proje kapsamında motor kontrol yazılımı tasarımı, motor kontrol elektronik tasarımı, alternatör tasarımı, elektrik doğrultucu tasarımı, piroteknik ateşleyici tasarımı, turbo makine (kompresör, türbin, şaft) tasarımı, yanma odası tasarımı, yakıt pompası tasarımı, oransal yakıt valfı tasarımı gibi önemli alt sistemler tamamen yerli kaynaklar ve Türk mühendislik ekipleriyle geliştirilirken, proje kapsamında dokuz adet teknik çalışma grubu oluşturuldu ve toplam 47 mühendis ve akademisyen ile 10 teknisyen projede görev aldı. Diğer yandan Kale Grubu, yine bu proje kapsamında mevcut üretim kapasitesine ek olarak, sadece araştırma ve geliştirme faaliyetlerindeki prototip imalatlarda kullanmak üzere yeni bir Ar-Ge laboratuarı da kurdu ve proje kapsamında 15 adet alt sistem testi, 11 adet sistem testi olmak üzere toplam 26 adet geniş kapsamlı test gerçekleştirdi.

Yerli seyir füzesi SOM’larda kullanılacak yerli milli turbojet motorunun, önümüzdeki dönemde denizlerdeki caydırıcılığı yükseltmek için yerli imkânlarla geliştirilen Atmaca füze sistemlerinde de kullanılması planlanıyor. Kale Grubunun havacılık şirketleri, halen Boeing, Lockheed Martin, PFW-Airbus, Northrop Grumman ve Pratt and Whitney gibi markalara üretim yapmaya devam ediyor.