Skip to content

NOSTALJİ

MART 2013 SAYI: 58

Türkiyenin 55 Yıllık Pancar Motor Serüveni

Gümüş Motor 1956 yılında yeni mezun bir mühendis olan Necmettin Erbakan’ın genel müdürlüğünde, devlet desteğiyle ilk yerli motorun üretilmesi amaçlanarak kuruldu. Yarım asır boyunca tarım ve denizcilik sektörlerine yönelik mamuller üreten Pancar Motor, 21’inci yüzyılın yüksek rekabet şartlarına dayanamayarak kapısına kilit vurdu.

Gümüş Motor ismi ile kurulan namı diğer Pancar Motor, 23 Ocak 1956 tarihinde paranın satın alabildiği en iyi teçhizatla donatıldı. İleri teknolojiye sahip global markalarla iş ortaklıkları yapıldı ve takip eden yıllarda tüm Türkiye’yi saran bir bayi ve tedarikçi ağı oluşturuldu. 1964 yılında yapılan özelleştirme ile sahip­liği Pancar Kooperatiflerine ve Şeker Fabrikaları’na geçti, adı Pancar Motor olarak değişti. 1980’lerin başına kadar Pancar Motor için her şey yolunda gitti, ürün sağlam ve kullanıcı ihtiyaçlarına uygun olduğu için geniş kitleler tarafından tercih edildi. Tarım faaliyetlerinin büyük oranda devlet desteği aldığı bu dönemde çok satıldı, yavaş yavaş yaşayan bir efsane halini aldı.O kadar ki, ağırlıklı olarak bu motor­ların tümüne, markasına bakılmaksızın “Pancar Motor” diye hitap edildi. Türkiye dışında başta Afrika ve Ortadoğu olmak birçok ülkeden alıcı buldu. 

Dayanıklılık ve kalitesinin ünü tüm ülkeye, hatta ihracat yapılan yakın ülkelere yayıldı. Ancak takip eden yıllarda yavaş yavaş düşen üretim verimi, üretim kapasitesinin artmaması (hatta her yıl düşmesi), yükselen mali­yetler ve artan rekabet ile Pancar Motor yavaş yavaş gücünü yitirdi, birçok defa iflas etme noktasına geldi. İki defa devlet desteği ile iflastan kurtarılan şirket 1990’lı yılların başından itibaren zarar üreten bir yapı haline geldi. İflas tehlikesi yaşadıkça varlıklarını satarak yola devam etti. Uzmanlara göre yapısal sorunları çözmeden, zaman kazanarak ayakta kal­maya çalıştı. Şirket yönetimi fabrikanın batmasına karşı çeşitli tedbirler alarak ayakta tutmaya çalıştı. Ancak fabrika­nın üzerinde kurulu bulunduğu arsanın sahibi Kayseri Şeker Fabrikası son dokuz yılda ödenmeyen kira borçları nedeniyle mahkeme kararına dayanarak fabrikanın tahliyesini istedi. Fabrikada motor sesleri 2011 yılında sustu.

Pancar Motor Eski Genel Müdürü Yalçın Arsan: Türkiye genelinde halen yaklaşık 500 bin adet Pancar Motor mamulü kullanılıyor.