Sudan çok fazla doğal kaynağa sahip olmasına rağmen uzun yıllar süren iç savaş nedeniyle halen yoksul ülkeler kategorisinde yer alıyor. GSYİH’ya ve istihdama katkısı göz önüne alındığında tarım en önemli sektör olarak öne çıkıyor. Sulama kanallarına yeni yatırım yapılmaması nedeniyle sektör, iklimsel değişimlere karşı savunmasız kaldı. Ayrıca tarımsal üretim iç savaşın çiftçileri yerinden etmesi ve nakliye ağlarının yetersizliği nedeniyle gelişme gösteremedi. Pamuk, petrol ihracatı başlayana kadar geleneksel olarak en fazla gelir getiren ihraç ürünü olma özelliğini 1996’dan bu yana susam ve hayvancılığa bıraktı. Sudan halen tarıma dayalı bir ekonomiye sahip olmasına karşın petrol, ülkenin ekonomik yapısını ve ticari profilini değiştiren en önemli ihraç ürünü olarak ortaya çıkıyor. Bu bağlamda ihraç gelirlerinin hızla artması ile birlikte kamu harcamaları ve büyüme hızı da arttı. Sudan, Afrika’da özel bir konuma sahiptir. Komşuları Etiyopya, Çad ve Orta Afrika Cumhuriyeti gibi ülkelerin denize kıyılarının olmaması, ülkeyi avantajlı konuma getiriyor. Nitekim Etiyopya Hükümeti taşımacılık için Sudan Hükümeti ile anlaşmaya vararak Port Sudan Limanı’nı kullanmaya başladı. Sudan’da birçok sektörde yerleşik ve iş yapan Türk firmaları bulunmaktadır. Bu firmalar müteahhitlik, dekorasyon, mobilya, su sondajları, kapı, pencere, PVC ve inşaat malzemeleri alanlarında faaliyet gösteriyor.

Afrika’nın yüz ölçümü en büyük ülkesi

Doğu ve Güney Afrika Ülkeleri Ortak Pazarı (COMESA) üyesi olan Sudan, üye ülkeler içinde en büyük yüz ölçümüne, beşeri kaynağa ve doğal kaynaklara sahip olmasıyla önem kazanıyor. Aynı zamanda Afrika’nın da en büyük yüz ölçümüne sahip ülkesi olan Sudan’da son yıllarda büyük ekonomik gelişmeler gerçekleşiyor. Bir süredir devam eden yüksek büyüme hızının önümüzdeki yıllarda da devam edeceği tahmin ediliyor. Sudan yaklaşık 2,506 milyon kilometrekarelik yüz ölçümü ile dünyanın en büyük 10’uncu ülkesi olmasının yanı sıra 39,4 milyon kişilik nüfusu ile de dünyanın en büyük 32’nci nüfusuna sahip. Türkiye’nin iki katı büyüklükte sulanabilir araziye sahip olan Sudan, Kanada ve Avustralya’dan sonra dünyada tarıma en elverişli 3’üncü ülke konumunda yer alıyor. Sudan’ın son derece geniş ve zengin doğal kaynakları olmasına rağmen ülke hala en az gelişmiş ülkeler kategorisinde yer alıyor.

Enflasyon oranı yüzde 8’lere indi

Doksanlı yılların başlarında yüzde 114 civarında olan enflasyon oranı 2003 yılında yüzde 8.8’e kadar indi. Söz konusu durum son yıllarda yabancı yatırımcıların ilgisini ülkeye yönlendirmelerini destekledi. Petrol üretiminin yanı sıra susam, büyükbaş hayvan, pamuk ve zamk önemli ihracat girdisini oluşturuyor. Tekstil, şeker, gıda, deri, çimento ve inşaat malzemeleri ülkenin önde gelen sanayii sektörü ürünleri olarak göze çarpıyor. Sudan’da özelleştirme ve ekonomik reformlara yönelik çabalar 20 yıldan beri devam ederken, ekonomik politikalar IMF’in 1997 yılında uygulamaya başladığı reform programı çerçevesinde oluşturuluyor. Hükümetin programı uygulamadaki kararlılığı sonucu ülkenin makro ekonomisinde belirgin ilerlemeler kaydediliyor. Sudan’ın ekonomik politikaları reel büyüme hızının yüzde 6’yı geçmesi, enflasyonun yüzde 5 oranında sabitlenmesi, kaynakların güçlendirilmesi gibi başlıca hedefler üzerine kurulmuş; yapısal reformlar ise ekonomik politikalara tamamlayıcı oluyor. Reformlarla, özellikle bankacılık sektörüne makul bir çerçeve oluşturmayı amaçlanıyor.


Petrol en önemli ihraç ürünü

1990’lı yılların sonlarında arama ve çıkarma faaliyetleri sonucunda Sudan’da önemli ölçüde petrol ve doğal gaz rezervleri olduğu ortaya çıktı. Petrol ihracatından önemli gelir elde eden Sudan’ın ekonomik performansı, yabancı firmaların bu ülkeye yönelmesi sonucunu doğurdu. Halen ülkenin petrol ihracatı değer olarak toplam ihracatının yüzde 80’inden daha yüksek bir kısmını oluşturuyor. Her geçen gün artan petrol arama ve çıkarma faaliyetleri ve bunun sonucunda ortaya çıkan petrol gelirlerine paralel olarak ülkedeki alt yapı ve üst yapı projelerinin gerçekleştirilmesine yönelik önemli yatırımlar bulunuyor. İnşaat sektöründe özellikle enerji, yol, baraj, demir yolu, telekomünikasyon, konut ve idare binaları başta olmak üzere birçok alanda projeler mevcut. Ancak özellikle 2008 yılından itibaren dünya genelinde baş gösteren küresel mali kriz çerçevesinde düşen petrol fiyatları Sudan’ın petrol gelirlerinde bir azalmaya sebep oldu. Alt yapı ve diğer büyük çaplı inşaat projelerinde belirgin bir yavaşlama gözlenmeye başladı. Halen federal ve yerel bazda pek çok proje finansman yetersizliğinden beklemeye alınırken büyük çaplı projelere talip olan ülke ve firmalardan aynı zamanda kendi finansmanlarını da getirmeleri isteniyor.

BAE ’ye ihracat yüzde 329 arttı

BM verilerine göre; Sudan’ın ihracatı 2009 yılında yüzde 4 gerileyerek 9 milyar dolar gerçekleşti. Sudan’ın genel ihracatında ilk üç ülke sırasıyla Çin, Birleşik Arap Emirlikleri ve Kanada’dır. BAE’ye 2009 yılında gerçekleşen ihracat yüzde 329 artış gösterdi. Çin ise Sudan’ın genel ihracatından yüzde 65 pay aldı. 2009 yılında Sudan’ın önemli ihraç ürünleri incelendiğinde ilk sırayı “mineral yakıtlar, mineral yağlar ve müstahsalları, mumlar” oluşturuyor. “İnciler, kıymetli taş ve metal mamulleri, madeni paralar”, “canlı hayvanlar” ile “yağlı tohum ve meyveler, sanayii bitkileri, saman, hayvan yemi” Sudan’ın ihraç ettiği diğer başlıca ürünlerdir. 2009 yılında Sudan tarafından gerçekleştirilen “mineral yakıtlar, mineral yağlar ve müstahsalları, mumlar” ihracatı Sudan’ın genel ihracatı içerisinde yüzde 78,7 pay alıyor.

Makine ve aksamları ithalatta 2’nci sırada

Sudan’ın ithalatı, 2009 yılında bir önceki seneye göre yüzde 47 azaldı ve 8,5 milyar dolar kaydedildi. Sudan’ın genel ithalatında en çok payı alan ilk üç ülke sırasıyla Çin, Japonya ve Suudi Arabistan’dır. Bu üç ülkeden gerçekleşen ithalat Sudan’ın toplam ithalatının yüzde 33,6’sını oluşturuyor. Türkiye, Sudan’ın ithalatında 11’inci sırada yer alıyor. “Motorlu kara taşıtları, traktör, bisiklet, motosiklet ve diğer” Sudan’ın en önemli ithal kalemidir. 1 milyon dolar değerindeki makine ve aksamları ithalatı ise Sudan’ın genel ithalatında 2’nci sırada yer alıyor ve ülkenin genel ithalatından yüzde 12 pay alıyor. Sudan’ın ithal ettiği başlıca diğer ürünler “elektrikli makine ve cihazlar, aksam ve parçaları”, “demir ve çelik” ve “hububat”tır.

Türkiye’nin Sudan’a ihracat hacmi 254,8 milyon

Ülkemiz ile Sudan arasındaki dış ticaret dengesi ülkemiz lehine fazla veriyor. Dış ticaret dengesi 2009 yılında bir önceki yıla göre yüzde 6,81 artış gösterdi. 2009 yılında iki ülke arasındaki dış ticaret hacmi 254,8 milyon dolar kaydedildi. Sudan’a yönelik ihracatımız 2009 yılında yüzde 5,7 artarak 247,5 milyon dolar olarak gerçekleşti. Söz konusu ülkeye gerçekleştirdiğimiz ihracatta ilk sırayı 42,7 milyon dolar ile makine ve aksamları alıyor. Diğer taraftan ilk on madde arasında yer alan “yenilen sebzeler ve bazı kök ve yumrular” ve “tuz, kükürt, toprak ve taşlar, alçılar ve çimento” mal gruplarında yaşanan ihracat artışı dikkat çekiyor. Sudan’dan ithalatımız 2009 yılında yüzde 21 gerileyerek 7,2 milyon dolar seviyesinde gerçekleşti. Sudan’dan ithal ettiğimiz ürünler arasında en büyük payı “şeker ve şeker mamülleri” alıyor.

İhracatta ağır iş makineleri önde

Sudan’ın 2009 yılında makine ihracatı 33 milyon dolar seviyesinde gerçekleşti. 2009 yılında Sudan’ın makine ihracatında ilk sırada yer alan ülkeler Fransa, Brezilya ve BAE’dir. 2009 verilerine göre Türkiye, Sudan’ın makine ihracatında 15’inci sırada yer alıyor. 2009 yılında Sudan’ın makine ve aksamları ihracatında ilk sırayı “ağır iş makine ve cihazlarının aksamı, parçaları” alıyor.


Makine ithalatı
1 milyar dolar oldu

Makine ve aksamları ithalatı 2009 yılında Sudan’ın genel ithalatından yüzde 12 pay aldı. Sudan’ın 84’üncü fasıl bazında makine ithalatı 2009 yılında 1 milyar dolar kaydedildi. Çin, Hindistan ve Almanya Sudan’ın makine ithal ettiği başlıca ülkeler arasında geliyor. Türkiye, Sudan’ın makine ithal ettiği ülkeler arasında 42,7 milyon dolar ile 8’inci sırada yer alıyor. Sudan’ın 2009 yılında makine ithalatı arasında başlıca kalemler “ağır iş makine ve cihazlarının aksamı, parçaları”, “buhar jeneratörleri, kızgın su üreten kazanlar”, “sıvılar için pompalar, sıvı elevatörleri”dir.  


Makine ve aksamları ihracatımız
yüzde 28 arttı

2009 yılında Sudan’a makine ve aksamları ihracatımız yaklaşık yüzde 28 artarak 42,7 milyon dolara ulaştı. Sudan ile Türkiye arasındaki makine ve aksamları dış ticaret hacmi 2009 yılında yüzde 28,4 artarak 42,7 milyon dolar gerçekleşti. Sudan ile Türkiye arasında dış ticaret dengesi de 2009 yılında yüzde 28 artarak yaklaşık 42,7 milyon dolar kaydedildi. Sudan’a 84’üncü fasıl itibariyle gerçekleştirilen makine ihracatımız incelendiğinde 2009 yılında en fazla sırasıyla “lifleri hazırlayan, iplik üretenhazırlayan makineler”, “yiyecek/içecek sanayinde kullanılan makine ve cihazlar” ve “tarla, bahçe tarımında, ormancılıkta kullanılan makine,cihazlar” ihracatı gerçekleşti. Sudan’a makine ihracatı gerçekleştirdiğimiz ilk on kalem arasında “lifleri hazırlayan, iplik üreten-hazırlayan makineler” ve “yardımcı tekstil makine, cihazları ve aksam-parçalar” mal gruplarında, 2009 yılında önceki senelere göre kaydedilen ihracat artışları dikkat çekiyor.


2009 yılı ithalatımız 26 bin dolar
oldu

2009 yılında Türkiye’nin Sudan’dan 84’üncü fasıl itibariyle en fazla ithal ettiği ürün grupları sırasıyla “metal dökümü için kasalar, plakalar, kalıp modelleri”, “tarla, bahçe tarımında, ormancılıkta kullanılan makine, cihazlar” ve “transmisyon milleri, kranklar, yatak kovanları, dişliler, çarklar” olmuştur. “Metal dökümü için kasalar, plakalar, kalıp modelleri” grubu Sudan’dan gerçekleştirdiğimiz makine ithalatının yaklaşık yüzde 73’ünü oluşturuyor. Sudan’dan ithalatımız ise 26 bin dolar oldu.

Tevfik Gümüş Tekyatağanlı /Tarım Makineleri Yönetim Kurulu Başkanı

“Sudan’ın tarım potansiyeli çok büyük”

Tekyatağanlı Tarım Makineleri yarım yüzyıla yaklaşan bir tecrübe ile harman makinaları başta olmak üzere dünya standartlarına uygun 14 ürün grubunda, 75 farklı tarım makinası üretimi yapan köklü bir kuruluştur. Sudan’a ağırlıklı olarak harman ve hasat makineleri ihraç eden Tekyatağanlı Tarım Makineleri Yönetim Kurulu Başkanı Tevfik Gümüş; “Geçtiğimiz yıl 500 bin Amerikan doları gibi bir ihracat rakamına ulaştık. 1999 yılından beri aralıklı olarak Sudan’a ihracat yapıyoruz. Sudan ile ilişki içerisinde olmanın çok büyük bir avantajı olduğunu düşünmüyorum. Hatta dünya literatüründe Su- “Sudanlılar Türkiye’ye güven ve sevgi besliyor” Uğur Makina kırma, eleme ve yıkama makineleri imal ederek madencilik endüstrisine makineler temin eden, sektörünün önde gelen firmalar arasında yer alıyor. Taş ocaklarının kayaları, çakıl ve kumun işlenmesiyle kara yolu alt yapıları hatta asfalt ve betonda kullanılan agregaların üretimini gerçekleştiren Uğur Makina’nın İhracat Genel Müdürü; “Faaliyetlerimize 1974 yılında çelik konstrüksiyon işleriyle başladık ve 2004 yılına kadar faaliyetlerimizi OSTİM Organize Sanayi Bölgesi’ndeki üç atölyemizde sürdürdük. Üretimini yaptığımız komple tesisleri; sabit ve seyyar kırma, eleme, yıkama ve stoklama tesisi, sabit ve seyyar kırma, eledan yıllardır sorunlu ülke durumundan bir türlü kurtulamadı. Bankacılık ilişkileri çok zayıf ve Türkiye’de hiçbir banka Sudan’dan gelen akreditife teyit vermiyor. Sudan’daki uluslar arası ticarette doların (USD) tamamen kaybolduğunu ve transferin mümkün olmadığını söyleyebiliriz. Ticaret şu anda Euro’ya
dönmüş durumdadır. Buna rağmen Euro transferlerinde de sıkıntı yaşanıyor. 30 gün önce tarafımıza yapılan havaleyi alamadık ve müşterimiz tarafından paranın bankasına geri döndüğü bilgisini aldık. Sudanlılar yurt dışı transferlerinde şu anda üçüncü bir ülke (S. Arabistan, BAE, Katar, Oman gibi) kullanıyorlar. Ülkenin ticari hayatında sıkıntılar mevcut. Bunun yanında Ocak ayı içerisinde yapılmış olan referandum sonucu olarak Sudan resmi olarak ikiye bölünmüş durumdadır. Bunun bugün için ticari hayata da yansıması olumsuz oluyor. Kısacası Sudan’da şu anda belirsizlik hakim. Şahsi kanaatim ileriki zamanlarda bu sıkıntıların aşılmasıyla birlikte Sudan’da tarımla ilgili çok büyük bir potansiyel olduğudur. Tarım Sudan’ın olmazsa olmazları arasındadır. Buna rağmen tarımda makineleşme çok zayıf ve çok ilkel durumdadır. İleriki zamanlarda Türkiye ile Sudan arasında yapılabilecek anlaşmalar ve bankacılık ilişkilerinin düzelmesi durumunda Sudan’da çok büyük bir ticaret hacmi oluşacağı kanaatini taşımaktayım” dedi.


Ahmet Bağcı
/Uğur Makina İhracat Müdürü

“Sudanlılar Türkiye’ye güven ve sevgi besliyor”

Uğur Makina kırma, eleme ve yıkama makineleri imal ederek madencilik endüstrisine makineler temin eden, sektörünün önde gelen firmalar arasında yer alıyor. Taş ocaklarının kayaları, çakıl ve kumun işlenmesiyle kara yolu alt yapıları hatta asfalt ve betonda kullanılan agregaların üretimini gerçekleştiren Uğur Makina’nın İhracat Genel Müdürü; “Faaliyetlerimize 1974 yılında çelik konstrüksiyon işleriyle başladık ve 2004 yılına kadar faaliyetlerimizi OSTİM Organize Sanayi Bölgesi’ndeki üç atölyemizde sürdürdük. Üretimini yaptığımız komple tesisleri; sabit ve seyyar kırma, eleme, yıkama ve stoklama tesisi, sabit ve seyyar kırma, eleme ve stoklama tesisi, eleme, yıkama ve stoklama tesisi, eleme ve stoklama tesisi, sabit ve seyyar mekanik stabilizasyon plenti şeklinde sıralayabiliriz. 2009 yılı itibari ile Uğur Makina faaliyetlerine Sincan Organize Sanayi Bölgesi’ndeki 25 bin metrekare alan üzerindeki yeni fabrikasında devam ediyor. Şu anda ürün yelpazemiz besleyici, çeneli kırıcı, darbeli kırıcı, dik milli kırıcı, titreşimli elek, yıkama helezonu ve bantlı konveyörlerin tüm çeşitlerini kapsıyor. Sudan’a HYPERLINK “http://www.ugurmak.com.tr/ urunler.php”primer üniteler, seyyar yıkama eleme ünitesi, besleyiciler, kırıcılar, bantlı konveyörler, HYPERLINK “http://www.ugurmak.com.tr/urun. php?ID=15”titreşimli elekler, mekanik stabilizasyon plenti, helezon yıkayıcılar, elektrik ve otomasyon ihraç ediyoruz. Yaklaşık 4,5 yıldır Sudan ile ihracat ilişkimiz sürüyor. Deniz ulaşımının olması, iki ülke arasında ticari ve ekonomik iş birliklerinin devlet düzeyinde imzalanmış olması ve yatırımlarda Türk inşaat şirketlerinin payının çokluğu Sudan’a ihracat yapmanın avantajları arasında geliyor. Bunun yanı sıra Sudanlıların Türkiye’ye karşı sevgi ve güven beslemeleri, benzer kültürden ve dinden olmalarının da ilişkilere kolaylık getirdiğini söyleyebilirim. ”Güvenlik sorunları ve özellikle siyasi istikrarsızlık, Sudan ile ticari ilişkilerimizde dezavantaj oluşturuyor. İki ülke arasındaki dil ve iklim farklılıkları ise alışverişlerde yaşanan bir diğer sorunu teşkil ediyor” dedi.

Taha Sağbilİ/Sağbil Makine Pazarlama Müdürü

“Sudan, önü açık bir pazara sahip”

“Sudan, önü açık bir pazara sahip” Sağbil Makine 1962 yılında Mehmet Ali Sağbil tarafından küçük bir torna atölyesi olarak Konya’da faaliyete geçti. Kuruluşundan bugüne kadar tarımdan endüstriye çok geniş bir yelpazede yan sanayii olarak hizmet veriyor. Yedek parça konusunda üretmiş olduğu mamüllerindeki kalitenin yanı sıra milli sermayenin ülke sınırları içinde kalması konusunda da büyük katkı sağlıyor. Var olduğu süre içinde gelişen teknolojiyi günü gününe takibe çalıştıklarını belirten Sağbil Makine Pazarlama Müdürü Taha Sağbil; “Makine parkuruna yapmış olduğumuz yatırımlarla, başta Konya olmak üzere, ülke sanayisinin en büyük destekçilerinden biri olmak için uğraşıyoruz. Bünyemizde istihdam ettiğimiz kalifiye eleman ve mühendislerimizin yürüttükleri araştırma ve geliştirme faaliyetleri sonucu, paketleme sektöründe ihtiyaç duyulan makine ve ekipmanlardaki dışa bağımlılığı tespit ettik. Söz konusu makineleri ülke dahilinde üretebilmek amacıyla 1993 yılında şirketleşerek üretim programımızı genişlettik. Paketleme sektörüne hizmet edecek makinelerin projelendirme işlemini kendi bünyemizde gerçekleştirerek hizmete sunduk” dedi. Üretiminin büyük bir kısmını ihraç eden Sağbil Makine, 2001 yılında ISO 9001 belgesi alarak kalitesini tescillendirdi ve makinelerini yeniden dizayn ederek CE belgelerini aldı. Üretimini gerçekleştirdiği makineler; dolum, titreşim, ağız kapatma, otomatik ve manuel şirink ambalaj, irmik dolum ve dikey paketleme (toz, granül, sıvı ) makineleridir. Son düşünüolarak da tam otomatik un paketleme makinesini sektörün hizmetine sundu. Sağbil Makine Sudan’a paketleme ve ambalaj makineleri (un paketleme, toz şeker paketleme, bakliyat paketleme, kuruyemiş paketleme) ihracatı yapıyor. Sudan’a yaptıkları ihracatlarla ilgili açıklama yapan Sağbil Makine Pazarlama Müdürü Taha Sağbil; “2010 yılı itibari ile Sudan’a 300 bin dolarlık ihracatımız bulunuyor. Sudan’la on yıldır ihracat ilişkisi içerisindeyiz. Sudan’a ihracat yapmanın avantajları arasında; ülkenin sektörle ilgili önünün açık bir pazar olması geliyor. Dezavantajlarını ise Ortadoğu’da yaşanılan kaosun bu bölgeye de sıçraması ve ilgili ülkelerin uyguladıkları ambargolar olarak sayabiliriz” dedi.

Serkan Özkan/ELKON Beton Santralleri ELKON Emea Bölgeleri Satış ve Pazarlama Müdür Yrd.

“Sudan şartlarına uymak için ürünlerimizde değişiklikler yaptık”

Türkiye İhracatçılar Meclisi’nin en büyük bin ihracatçısı listesinde 591’inci, Makine ve Aksamları İhracatçılar Birliği listesinde ise Türkiye’nin en büyük 500 makine ihracatçısı içinde 31’inci sırada yer alan ELKON Beton Santralleri; 2010 yıl sonu itibariyle yine aynı verilere göre Türkiye’nin beton santrali ihracatı ve üretiminde açık ara fark ile ilk sırada yer aldı. 2010 yılında 31 farklı ülkeye ihracat yaparak bugüne kadar ihracat yaptığı ülke sayısını 67’ye çıkaran Erkon Beton Santralleri; Afrika’nın en geniş topraklarından olan Sudan’a da ihracat gerçekleştiriyor. Sudan’a ilk ihracatını 2010 yılının başında bir adet ELKON Mobil Master-60 Bear Mobil Beton Santrali ile gerçekleştiren firmanın Emea Bölgeleri Satış ve Pazarlama Müdür Yardımcısı Serkan Özkan; “Beton santrali alımı için görüşmelerde bulunduğumuz Sudan’lı firma Türkiye’de biz ve diğer bazı üreticiler ile Avrupa’da bazı üreticilerin üretim tesislerini ziyaret ettikten sonra tercihini Elkon’dan yana kullandı. Yine aynı yıl içinde kurulumunu yaptığımız bu mobil beton santralinden sonra aynı firmanın diğer projeleri için iki adet ELKON Mobile Master-60 Pegasus Mobil Beton Santrali siparişi vermesi ELKON kalitesinden duyduğu memnuniyetin bir göstergesi olduğunu düşünüyoruz. Sudan şartlarına uymak adına ürünlerimizde bazı değişiklikler yaptık. Ayrıca Sudan gibi uzak bir ülkede iyi bir reputasyona sahip olabilmek için ürününüzün Afrika gibi zorlu koşullarda problemsiz çalışması gerekmektedir. İnşaat, hazır beton, beton yapı elemanları gibi değişik sektörlerdeki yatırımcılar ihtiyaçları doğrultusunda kendilerine en uygun çözümü bulmak için bize başvuruyorlar. Biz de bu talepleri 40’tan fazla standart beton santrali çeşidi ve projeye özel sunduğumuz çözümlerle yanıt veriyoruz. Bu süreçte müşterilerle ortak bir noktada buluştuğunuzda ise ülkenin Sudan ya da herhangi bir ülke olmasının çok da bir farkı olmuyor. Şartlar olgunlaştığı zaman eğer ürününüz de kaliteli ise bir şekilde pazar size yerinizi açıyor” dedi.