Eximbank’ın 2012 yılı planları arasında neler olduğunu Türk Eximbank Genel Müdür Yardımcıları Mesut Gürsoy ve Alaaddin Metin’den öğrendik. Türk makine sektörüne 7 gün 24 saat hizmet verdiklerini ifade eden yetkililer; sektöre sağlanan kredi programları hakkında da bilgi verdi.

Makine ve Aksamları İhracatçıları Birliği ile Türk Eximbank arasında 2010 yılınınAralık ayında makine ihracatçılarını desteklemek için ‘Ülke Alıcı Kredi Programı’ imzalandı. Türkiye ihracatının 2023 yılında 500 milyar dolara yükseltilmesine katkı sağlayacak kurumlardan biri olan Türk Eximbank,son iki yıldır makine ihracatçılarına orta ve uzun vadeli krediler sağlıyor.

Yurt dışındaki alıcıların finans mantemini konusunda sıkıntılarına çözüm getirerek makine ihracatının artırılmasını hedefleyen program kapsamında,makine imalat sektöründe faaliyet gösteren ihracatçılara beş yıla kadar vadeile alıcı kredisi kullandırılıyor. Ülke Alıcı Kredisi Programı dahilinde Türkmakine imalatçılarına orta ve uzun vadeli ülke alıcı kredileri, ihracat kredi sigortası ve garanti faaliyetlerine ağırlık vereceklerini belirten Türk Eximbank yetkilileri; aradan geçen zaman içerisinde hem sektörü değerlendirdi, hemde 2012 vizyonu dahilinde uygulanması planlanan kolaylıkları açıkladı

.Eximbank’ın kuruluşu, yapılanması ve amaçları hakkında bilgi verebilir misiniz?

Mesut GÜRSOY: Ülkemizin tek resmi ihracat finansman kuruluşu olan Türk Eximbank; ihracatçıları, ihracata yönelik üretim yapan imalatçıları ve yurtdışında faaliyet gösteren girişimcileri kısa, orta-uzun vadeli nakdi ve gayrın akdi kredi programları ile destekliyor.

Ayrıca, bankamızca uygulanmakta olan Kısa Vadeli İhracat Kredi Sigortası programı ile ihracatçıların mal ve hizmet ihracından doğan alacakları ticari ve politik risklere karşı teminat altına alınıyor.

Eximbank’ın son dönem yenilikleri nelerdir? Bu yenilikler Eximbank ile çalışan ya da çalışma isteğinde olan ihracatçı firmaları nasıl etkileyecek?

Mesut Gürsoy: Hızla değişen dünyamızda ve ülkemizde yaşanan gelişmeler doğrultusunda, geçen yılın Temmuz ayından itibaren yeniden yapılanma süreciiçinde bulunan Türk Eximbank, biryandan kendi bünyesinde gerçekleştirdiği yapısal değişiklikler ile bir yandanda sektörden gelen talepler doğrultusundayeni bir hizmet anlayışı ve zenginürün çeşitliliği politikası ile sektördekiimajını güçlendirerek hizmetine devam ediyor.

Son bir yıllık süre zarfında hem mevcut kredi programlarının iyileştirilmesi,hem de yeni uygulamalara yer verilmesi suretiyle ihracatçılarımıza çeşitli imkanlar sunuldu. Bunlardan bir kaçını sayacak olursak; kısa vadeli kredilerde TC Merkez Bankası (TCMB) kaynaklı olan ve bankamızca doğrudanihracatçı firmalarımızın imkanına sunulan Reeskont Kredisi Programı’nda bürokratik engellerin en aza indirilmesi amacıyla muhtelif zamanlarda yapılan yeni düzenlemeler sayesinde,kredi kullanıcısı firmalarımız çok kısasürelerde ve düşük maliyette kredikullanım imkanına kavuştular.

İhracatçılarımızı desteklemek için kaynaklarını seferber eden Merkez Bankası ileişbirliği içerisinde piyasanın en cazip koşullu kredisi olarak ihracatçılarımıza kullandırılan Reeskont Kredisi’nin kapsamı genişletilerek daha fazla ihracatçının, daha cazip koşullarla bu krediden yararlanması sağlandı.

 

Bilindiği üzere, küresel krizin ihracatımızüzerindeki etkilerinin hissedilmeyebaşlandığı 2009 yılında Merkez Bankasıile görüşülerek, bankamıza tanınan limiti 2 milyar dolara, 2011 yılında ise4 milyar dolara yükseltildi. Söz konusu kaynaklar Reeskont Kredisi programıçerçevesinde yoğun bir şekilde ihracatçılarımızakullandırılıyor. Ağustos2011’den itibaren ihracatçılarımızın döviz ihtiyacının yanı sıra TL kredi talepleri de süratle karşılanmaya başlandı.

Dolar ve Euro’nun yanı sıra kredinin TL bacağının da uygulamaya geçirilmesi, ihracatçılarımızın karşı karşıya kalacağı döviz kuru riskinin bankamızca yönetilmesi anlamına gelmektedir ki, bu da ihracatçılarımızın önlerini görmesine imkan tanıyor.Ayrıca TL kredilerinde firmalara 120 gün vadeye ek olarak, bankamız kaynakları ile destek sağlanması suretiyle180 gün vade seçeneği de sunuluyor.Piyasadaki en düşük maliyetli kredi programı olarak göze çarpan bu kredi programımıza ek olarak TL kredilerinde,bankamız kısa vadeli ihracat kredi sigortası programından yararlanan firmalara 23.08.2011 tarihinden itibaren 0,25 puanlık bir faiz indirimi de sağlamaya başlandı. Böylelikle ReeskontKredisi’nin ihracatçılarımıza maliyeti,daha da düşmekte ve ihracatçılarımızın cebini yakmamaktadır.

Buradanda anlaşılabileceği üzere, bankamızın ihracat kredi sigortası imkanlarından yararlanan firmalar bir yandan diğer kredilerimizde olduğu gibi Reeskont Kredisi’nde de faiz avantajından yaralanırken,diğer yandan da ihracat alacaklarını ticari ve politik risklere karşı teminat altına alıyor. Tüm ihracatçılarımızaaçık olan Reeskont Kredisi’nden yararlanmak isteyen firmalarımızın teminat olarak sadece, kendilerinin borçlu, Eximbank’ın alacaklı olarak görüldüğü bir bononun üzerine herhangi bir bankadan aval alarak getirmeleri yeterli olacaktır.

Yine bankamızca doğrudan kullandırılan bankamız kaynaklı İhracata Hazırlık Kredisi Programı’nda ihracat performans şartı kaldırılmış, daha önceden ihracat performansına bağlı olarak değişen firma limiti tüm firmalarımıziçin 15 milyon Amerikan Doları olarakbelirlendi. Firmalarımıza hem maddi,hem de işlemsel külfet yaratan; ilk kredi başvurusunda bir defaya mahsus alınan Faks Sözleşmesi ile herbir kredi kullandırımında alınan Genel Kredi Sözleşmesi ve Noter Onaylı Firma Taahhütnamesi’nin alınma şartı kaldırılarak, dileyen firmalarımıza söz konusu belgeleri bankamız huzurunda imzalama seçeneği getirildi.

Ayrıca ihracatçılarımızı döviz riskine karşı birebir koruma, kurdaki aleyhte değişikliklerde netkilenmeme, spotta lehte gelişen hareketlerden faydalanma gibi özelliklere sahip olan ve belirli bir vadede belirli bir fiyattan belirli miktar davarlığı gelecekte belli bir tarihte almaya da satma hakkı veren bir sözleşme olan opsiyon uygulaması bankamızın yeni ürün yelpazesi içinde yer alıyor.

Alaaddin METİN: Türk Eximbank olarak yeni bir program üzerinde çalışmalarımıza devam ediyoruz. Bu program sayesinde teyitsiz akredite; mal mukabili,vesaik mukabili, dengeli işlemlerde de sadece bizim sigorta poliçesinin güvencesini teminat olarak kabul edip,alacaklarını iskonto edeceğiz. Yani bir anlamda factoring şirketlerinin yaptığı hizmetleri de biz yapacağız.

Ülke kredileri ihracatçıları nasıl etkiliyor?

Alaaddin METİN: Ülke Limitleri Listesi önceki yıllarda hükmetler arasında imzalanmış ikili protokoller, ülkelerce yapılan resmi kredi başvuruları ve firmalarımızın gündemlerindeki projeler dikkate alınarak ülke bazında belirlenirken 2012 yılında OECD tarafından değerlendirilmesi yapılarak Ermenistan,Güney Kıbrıs Rum Kesimi ve Kuzey Kore dışındaki tüm ülkeleri kapsayacak şekilde revize edildi.

Bu durumdaminimum ülke limiti 250 milyon dolar oldu. Önceden Türk Eximbank tarafından sağlanan finansman desteği Türkiye’den yapılacak mal ve hizmet ihracatının yüzde 85’i ile sınırlıyken yeni uygulama ile Türkiye ve üçüncü ülkelerden yapılacak ihracatın (ihracat kontrat bedeli) yüzde 85’ini geçmeyecek şekilde Türk mal ve hizmet ihracatının yüzde 100’ünü finansman desteği sağlanması imkanı getirildi.

Türk firmalarının yurt dışındaki ihalelere katılıp yeni iş almalarına katkı sağlayan kesin taahhüt içermeyen niyet mektubu başvurularına ilişkin prosedür basitleştirilerek taleplerin daha kısa sürede karşılanması imkanı yaratıldı.OECD 6. ve 7. grup ülkelere devlet garantisi altında kredi açılması imkanının yanı sıra Türk Eximbank tarafından muteber kabul edilen bankalara da kredi açılması veya bu bankaların garantisi altında işlem yapılması imkanı getirildi.

Borçlu tanımı genişletilmişdevlet garantisi teminatı altında kamu bankaları / kurumları / kuruluşları, hükümetler arasında imzalan protokollerle belirlenen kamu bankaları/ kurumları / kuruluşları, TürkEximbank tarafından belirlenen kriterlere göre analizi yapılarak muteber kabul edilen bankaların yanı sıra yukarıda sayılan bankaların garantisi altında bankalara veya alıcılara; veya yapılacak analiz ve değerlendirme sonucunda kredibilitesi yüksek alıcılarada kredi açılması imkanı getirildi. Bu çerçevede Yurt Dışı Alıcı Değerlendirme çalışmalarının başlatılarak mali ve ticari moralitesi yeterli görülen firmalarla kredi ilişkisine girilmesi planlanıyor. Önümüzdeki dönemde diğer ihracat kredi kurumlarındaki best-practice’lerin incelenerek gerekli alt yapı çalışmalarına başlanması hedefleniyor.

2012 yılında makine imalat, yazılım ve gemi inşa sektörlerine finansal destek imkanları artırılacak olup ileri teknoloji içeriği olan ihracata özel önem verilecek.

Orta ve uzun vadeli ihracat kredi sigortası programlarında ne gibidüzenlemeler söz konusu?

Alaaddin METİN: ICIEC (İslam Ülkeleri Arası İhracat Kredi ve Yatırım SigortasıKurumu) ile Ekim 2011’de imzalanan işbirliği anlaşmasının bir sonraki aşamasında hayata geçirilmesi planlanan Acentelik Anlaşması ile ICIEC portföyünde bulunan sigorta ürünlerinin Türk Eximbank kanalıyla ihracatçılarımıza ulaştırılması hedefleniyor.

ICIECüyesi ülkelere yapılacak ve reasürans anlaşmaları kapsamında değerlendirilemeyenihracat işlemlerinin ICIECtarafından reasüre edilerek Türk Eximbanksigorta programları kapsamına alınması öngörülüyor.

Eximbank’ın ihracata yönelik kredilerinelerdir?

Mesut GÜRSOY: Kısa vadeli ihracatkredileri kapsamında Türk Eximbankihracatçı ve ihracat bağlantılı malüreten (makine sektörü de dahil olmaküzere) tüm imalatçı firmalara, özellikle ihracata hazırlık döneminde, sevk öncesi finansman gereksinimlerinin karşılanması amacıyla TL ve döviz cinsinden kredileri tahsis ederek bu kredileri bankalar aracılığıyla veya doğrudan Türk Eximbank tarafından firmalara kullandırıyor.

Bu kapsamda aracı bankalar vasıtasıyla kullandırılan ve limiti 15 milyon Amerikan Doları tutarında olan Sevk Öncesi İhracat Kredileri (SÖİK) Programı çerçevesinde firmalarımızın işletme sermayesi ihtiyacı karşılanabiliyor. Ayrıca bankamızca doğrudan teminat karşılığında kullan kullandırılan İhracata Hazırlık Kredileri (İHK)Programı’nda ise firma limiti 15 milyon Amerikan Doları’dır.

KOBİ vasfını haizimalatçı, imalatçı-ihracatçı firmalariçin 500 bin Amerikan Doları limitli birkredi programımız (KOBİ-İHK) mevcuttur.Bahsi geçen her iki kredi programındada asli teminat unsuru olarak,banka teminat mektubu ile devlet iç/dışborçlanma senetleri ve Kredi Garanti Fonu (KGF) Kefaleti kabul ediliyor.Bankalardan kredi kullanımı için teminattemininde zorluk çeken firmaların sözkonusu sorunu aşmalarına imkan verebilecekalternatif bir teminat unsuru olarak KGF kefaleti öneriliyor. Amacı küçük ve orta ölçekli işletmeler için sağladığı kefaletle bu işletmelere destek vermek,yatırımlarının ve işletmelerinin finansmanında banka kredisi kullanmalarını mümkün hale getirmek olan KGF’nin sözkonusu kefaleti, teminat gücü bakımından nakit benzeri teminatlar ile eş değer teminatlar kategorisinde yer alıyor.

Ülke kredileri kapsamında dayanıklı ve dayanıksız tüketim malları ile sermaye malları ihracatı destekleniyor.2012 yılında makine imalat, yazılım ve gemi inşa sektörlerine finansal destek imkanları artırılacak olup ileri teknoloji içeriği olan ihracata özel önem verilecek. 2012 yılında kredi vadeleri; dayanıklı ve dayanıksız tüketim mallarının finansmanı için azami 2 yıl, sermaye malı finansmanı için ise 5-7 yıl olarak uygulanmaya başlandı.

Ülke kredilerinin etkin kullanımıiçin çeşitli ülkelerdeki bankalarınanalizlerine başlanarak muteberbankalara açılacak kredi hatları ile oülkedeki alıcılara daha hızlı bir şekilde kredi kullandırılması planlanıyor.Orta ve uzun vadeli ihracat kredi sigortası programları kapsamındaise tüketim malları için 24 aya kadarvadeli, sermaye/yarı sermaye mallarıiçin 60 aya kadar vadeli işlemler değerlendirilebiliyor.

Verilen hizmetler konusunda diğer bankalara göre farkınız nedir?

Mesut GÜRSOY: Eximbank’la diğer ticari bankalar birbirleriyle rekabet etmez,birbirini tamamlar. Bazı pazarlar vardır ki ticari bankalar onlarla ilgili risk almak istemez, o tür durumlarda Eximbank devreye girer. Mesela Irak;ticari bankalar buralarda ürkek davranabilir,o tür durumlarda devreye girer.

Politik, siyasi ve ekonomik kriz dönemlerinde uzun yıllara dayalı bir pazarın ortadan kalkmasını istemez. Devlet adına risk alır; çünkü kazanılmış birpazarın kaybedilmesini hiç istenmez,kamu desteğiyle orada faaliyet gösterir,ihracata destek verir. Türkiye gibi ülkelerde, denenmemiş enstrümanların teminat olarak kullanılması öyle çok hızlı olmayabilir. Bu durum gelenek ve sistemi değiştiren bir yaklaşımdır.

Alaaddin METİN: Birincisi Türk Eximbank sayesinde ülkemizdeki sigorta kültürü yaygınlaşacak. Böylelikle yapılan işlemlerin bir güvencesi olacak.İkincisi de Merkez Bankası’nın sağladığı bir takım imkanlar var. Söz konusuimkanların koşulları ise son dereceuygun. Çok cuzi bir oranla kaynaksağlamak, merkez desteği olmadan neredeyse imkansız. Ancak sağlanacak sigorta sayesinde böyle bir kaynakla kredilendirmiş olacağız. Sevkiyat öncesine ilişkin henüz bir şey yapamadık.Mutlaka bankalardan teminat mektubu, ya da benzeri birinci sınıf birteminat istiyoruz.

Bu da firmalar için bir yandan ciddi bir maliyet yükü, biryandan da firmaların bir bölümü içinbankalardan gayrimenkul göstermek sıkıntı yaratabiliyor. Dolayısıyla bu sigorta programıyla bankacılık sistemini bir ölçüde aradan çıkarmış oluyoruz.Dolayısıyla artık Eximbank’la ihracatçıdoğrudan karşı karşıya olacak.

Yapacağımız sigorta sayesinde firma alacaklarını güvencede tutacak; ama bunlar arasında vadeli olanlar varsa derhal onunla ilgili finansman imkanına kavuşabilecek. Şimdilik belli bir fiyata kadar olan bölümü sigorta poliçesiyle karşılayabilecek durumdayız; ama yakın gelecekte orta ve uzun vadelilerinide yapacağız.

Sigorta poliçesini teminat olarak kullandırmamızla beraber ihracatımızda bir çığır açılacak.

Eximbank’ın sağladığı kredi programı kapsamında 2010 yılından bu yana neler değişti?

Alaaddin METİN: 2009’daki 400 milyondolar, 2010’da 600 milyon dolar, 2011’de1.6 milyar dolar, 2012’nin ilk üç ayında2 milyar dolar. Bu biraz tanıtım atağıyla mümkün oluyor; ama şundan eminim artık ihracatçılar arasında Eximbank’ın sağladığı kredi programları biliniyor.

Şuana kadar binin üzerinde firma bire bir ziyaret edildi. Bu firmalar seçilirken İhracatçı Birlikleri ile bereber çalışıldı. Bizim işimiz pazarlama değil, aktif pazarlama içinde yer almıyoruz. Buna gerek de yok zaten, ihracatçıyı bilgilendirip geriye çekiliyoruz. Nasıl bir seçeneği olduğu bilgisini veriyoruz.

Amaç, tanıtım. İhracatçılarla üst düzey toplantılar yapıyoruz.Onların görüş, öneri, şikayet ve isteklerini öğrenmeye çalışıyoruz. Bu süreç böyle yürür. Yeni pazarlara giriş, yeni ürünlerinihracatı anlamında ülke kredilerini çoketkin bir şekilde kullanmayı düşünüyoruz.Yurt dışı ayağını da etkin bir şekildeyürüteceğiz. Eximbank ihracatçıya artık ok yakın. Firmalar bizi sadece 7 gün 24 saat arayabilirler.

Eximbank’ın kredi portföyüne yenieklenen makine sektörüne ilişkin kredive hizmetlerin detayları nelerdir?

Mesut GÜRSOY: Önümüzdeki günlerde sevk sonrası nitelikteki Kısa Vadeliİhracat Alacakları İskonto Programı kapsamında makine sektöründeki firmaların da ilgisini çekeceğini düşündüğümüz yeni bir uygulamayı gerçekleştireceğiz.

İhracatçılarımızın sevk sonrası finansman ihtiyaçlarına cevap veren Merkez Bankası kaynaklı programının teminat yapısında önemlib ir uygulamayı başlatacağız.Halen poliçe veya bonoya bağlı kabul kredili ihracat işlemlerinden doğan alacaklar ile gayrikabili rücu ihracata kreditiflerine dayalı vadeli ihracat alacaklarını iskonto ettiğimiz programın revizyonu ile bankaları aradan tamamen kaldıracağız. Teminat olarak sadece Eximbank’ın sigorta poliçesini alacağız.

Bu uygulama ile ihracat alacaklarını bankamıza sigortalatmış olan firmalarımızın mal mukabili ihracat alacaklarıda kredinin teminatı olacak. Firmalarımız Libor + 0,75 seviyesinde çok cüzi bir maliyet ile 120 güne kadar vadeli finansman imkanından faydalanacak,bunların yanı sıra bankamız sigorta kültürünü yerleştirerek önemli bir hizmet daha gerçekleştirmiş olacaktır.Çok kısa bir süre içinde uygulamayageçmesi düşünülen bu yeni programınsipariş üzerine çalışan firmalar tarafındanda tercih edileceğini düşünüyoruz.

Alaaddin METİN: Dünyada Eximbank’ta ticari bankaların teminatıyla kredi kullandırmanın tersine, Eximbank’ın teminatıyla ticari bankalar kredi kullanıyor.Sigorta poliçesinin teminat olarak kullandırılması Türk Eximbank’ın dünyadaki Eximbank’lar arasında bir fonksiyon göstermesi yönünde atılmış bir adımdır. Dünyada Eximbank’ta nakdi krediden ziyade sigorta ve teminatla garantiler ihracatçıların bürokratik işlemlerini kolaylaştırır. O yönüyle ticari bankalar birbirini tamamlar.

Sigorta poliçesinin teminat olarak kullandırılmasını yaygınlaştırabilirsek Türkiye’de ihracat dünyasında bir çığır açılacak.Bu yöntem daha önce birkaç ticari bankayla anlaşmalar çerçevesinde denendi;ama istenilen sonucu alamadık.Dünyada Malezya ve Kore gibi birkaç ülke dışında sigorta poliçesi karşılığı fon sağlayan Eximbank yok. Dünyada Eximbank’lar daha çok işin sigorta vegaranti bölümünü yapar. Ama biz burada fon sağlama işlemini de yürütüyoruz.Bu noktada uzun vadede amacımız fon sağlayan olma konumundan çıkıp,garanti ve güvence işlemleriyle ticari bankacılık sisteminin elinde fonların ihracatın finansmanına nasıl aktarılacaksaonu sağlamaktan yanadır.

Biz bukonuda öncü olduktan sonra, daha çokerken olmasına rağmen ikinci aşamada sisteme bunu tanıtıp tekrar asli görevimiz olan sigortayla, garantiyle güvence veren konumumuza döneceğiz.Eximbank’ın varmak istediği nihai nokta,sektörden daha fazla kaynağın uygun koşullarda ihracat sektörüne yönelmesinin önünü açmak, o ortamı hazırlamaktır.Poliçe uygulaması etkin bir şekildeyaygınlaşır ve kullanılırsa Eximbank buyönde çok ciddi bir adım atacak.

Makine sektörüne yönelik yeni kredi uygulamalarının geçmiş uygulamalardan farkları nelerdir?Detayları hakkında bilgi verebilir misiniz?

Alaaddin METİN: Bir yandan kısa vadeli ve sevkiyat sonrası finansman ihtiyaçlarıiçin bankalardan getirilecek ilave teminat olmaksızın sadece Eximbank sigortası ile kredi kullandırma imkanı, diğer yandan yakın gelecekte aynı imkanları orta uzun vadeli işlemler içinde tanımak, sektörün teminat ile ilgili sıkıntısını ortadan kaldıracaktır diye düşünüyoruz.2012 yılı ve sonrasında uygulamaya koymayı planladığımız bu programlar sayesinde sigorta kültürünü yerleştirmeyi hedefliyoruz.

Bunu gerçekleştirebilmemiz halinde hem sektöre riskten uzak bir ortamda çalışma, hemde sigorta sayesinde krediye erişim imkanı sağlamış olacağız.Daha önce 6. ve 7. Grup ülkelere sadece devlet garantisi ile kredi kullandırılabilirken,yeni uygulama ile Türk Eximbank tarafından muteber kabuledilen bankalarla da işlem yapılmaya başlanmış olup makine ihracatı için 7yıla kadar vade tanınıyor.